Üçüncü Reich’ın Alman bilim adamları 2.Dunya Savaş’tan sonra Abhazya’da ne yaptılar?
Sinop bölgesinde (Mokka sahili) Sоhum’da demir bir çitin arkasında terk edilmiş bir park var. Derinliklerinde ilginç bir geçmişi olan harap bir bina var. Burası Sohum Fizik ve Teknoloji Enstitüsü.
Issız park, egzotik asırlık ağaçlarla büyülüyor, uzaktan başka bir çitin arkasında terk edilmiş bir bina görülebiliyor. Burası, SSCB’de ilk atom bombasının icat edildiği Fizik ve Teknoloji Enstitüsü. Abhazya Kurtuluş Savaşından sonra tamamen restore edilmedi, sadece birkaç laboratuvar ve 30 kişi çalışıyor.
Ve böylece başladı, İkinci Dünya Savaşı sona erdi. Amerikalılar Hiroşima ve Nagazaki’yi bombaladılar. 1945’te, SSCB liderliği mümkün olan en kısa sürede bir atom bombası yaratma görevini üstlendi.
“İdari ve ekonomik” kısım, Beria ,bilim Kurchatov ilgileniyordu. SSCB’de yeterli nükleer fizikçi, ekipman yoktu ve bu arada var olmayan uranyumla ilgili akut bir sorun vardı.
Görünüşe göre, yenilen düşman, “barışçıl olmayan” atomun fiziğinde, özellikle savaş boyunca Berlin’de fizikçi Manfred von Ardenne liderliğindeki gizli bir laboratuvarda çok başarılı ilerlemeler kaydetti. 1945’te bir grup Sovyet fizikçisi ve krom çizmeli askeri adam onun laboratuvarına gitti ve makul bir soru sordu: – Burada ne yapıyorsun ?
– Evet, izotoplarla oynuyoruz.
Geriye sadece Almanları SSCB ile işbirliği yapmaya ikna etmek kaldı. Belki de İtalyan mafyasının dediği gibi, “reddedilemeyecek bir teklif” yaptı, ancak ben daha çok Alman bilim adamları için bunun bir tür kurtuluş eylemi olduğunu, üstelik bilim insanlarının faaliyetlerini genellikle siyasetin üstüne koyduğunu görüyorum.
Öyle ya da böyle, onay alındı ve bazı bilgilere göre, yaklaşık 7.000 uzman, aileleri ve değerli laboratuvar ekipmanı SSCB’ye geldi: ekipman, tüm belgeler ve reaktiflerle birlikte bir uranyum santrifüjü, kayıt cihazları için film ve kağıt stokları, fotoğraf kaydediciler, telemetri ve optik için tel teyp kaydediciler, güç transformatörleri vb. ile Berlin Kaizer Enstitüsünden ekipman ve 15 ton uranyum metali.
Böylece “kasvetli Alman dehası” Naziler için çalışmayı bıraktı ve yeni bir iki kutuplu dünya düzeninin yaratılmasına katkıda bulundu.
Alman bilim adamlarının çoğu Moskova’daki Kurçatov Enstitüsü’nde çalışmaya başladı ve yaklaşık 300 uzman Abhazya’ya gönderildi: Hitler’in bilim danışmanı Peter Thyssen, bilim doktorları: Nikolaus Riehl, Max Steenbeck, Karl Zimmer, prof. Robert Doppel, Prof. Heinz Pose ve diğerleri Neden Abhazya’ya? Bir versiyona göre, Almanların kendileri “deniz kenarında konut kiralamak” istediler, ben, Suhum’da doğan Lavrenty Beria’nın küçük vatanına duyduğu sıcak duygular nedeniyle burayı önerdiği versiyonu tercih ediyorum.
Zaman daralıyordu, bu nedenle 1945’te iki sanatoryum temelinde yeni laboratuvarlar kuruldu: “Sinop” ve “Agudzera”, onları gizli nesneler olarak belirledi (isimler liderlerin adlarından türetilmiştir): “A” nesnesi Manfred von Ardenne başkanlığındaki nesne ” G ”, fizik alanında Nobel Ödülü sahibi Gustav Ludwig Hertz (ses frekanslarını keşfeden aynı Hertz’in yeğeni) tarafından yönetiliyordu.
Yeni gizli nesnelere posta kutusu numarası 0908 atandı.
Yeni yerdeki ilk günlerde Almanlar iklime, doğaya, denize ve “ev yapımı” şaraba sevindiler, ancak birkaç gün sonra bölgeyi dikenli tellerle çevrildi ve oreya girmedi yasaklandı. Sivil insanlar asla yaklaşmasına izin verilmiyordu sadece çalışanlar girip çıkıyordu .Her şey gizliydi.
Tesislerde çalışacak yeterli tamirci ve mühendis yoktu, bu nedenle bu meslekler Alman savaş esirleri arasında işe alındı (en yakın kamp Sоhum’a 50 km uzaklıktaki Oçamçire’deydi). Bu arada, tüm Alman uzmanlar önemli bir maaş aldı: Enstitünün bir Sovyet çalışanına 200 ruble ödenirse, aynı niteliklere sahip bir Alman 2-3 bin ruble, yöneticiler 8-10 bin ruble aldı. Dileyenler özel havale ile Almanya’ya para gönderebilirler. Almanlar tatil köylerinde ne yaptı?Abhazya mı? Subtropikal bir iklimde sağlığı iyileştirmenin yanı sıra uranyum zenginleştirdiler. Gerçek şu ki, ilk Sovyet nükleer projesi sadece uranyum değil, doğal ortamda küçük miktarlarda bulunan nadir izotop uranyum 235’i gerektiriyordu (o zamanlar Magadan ve Yakutistan’daki yataklar henüz keşfedilmemişti).
Neptünyum ve plütonyum gibi elementlerin izotoplarının uranyum yerine nükleer yakıt olarak kullanılabileceğini kanıtladıkları Alman von Ardenne laboratuvarının geliştirmeleri işe yaradı. Almanlar gaz santrifüjlerini çevirdi, izotopları ayırdı, zenginleştirdi, Kurchatov Enstitüsü ile işbirliği yaptı.
💥 29 Ağustos 1949’da ilk Sovyet atom bombası Semipalatinsk bölgesindeki test sahasında başarıyla test edildi.
1955’e gelindiğinde, kalmak istemeyen uzmanlar evlerine,Almanya’ya döndüler. Onlarla birlikte Manfred von Ardenne, Dresden Araştırma Enstitüsü’ne başkanlık ettiği tarihi vatanına da döndü.
Düzinelerce icat ve keşfe ek olarak, hipertermi kullanarak onkolojik hastalıkları tedavi etmek için bir yöntem geliştirmesiyle ünlendi. Elektron ışını ile eritmek için çok bölmeli bir fırının yanı sıra bir dizi elektronik tıbbi cihaz tasarladı.
Stalin Ödülü (1947, 1953) ve Doğu Almanya Ulusal Ödülü (1958, 1965) sahibi oldu. İşte verimli bir işbirliğinin hikayesi. Ve iki gizli nesne bir araya getirilerek Suhum Fizik-Teknik Enstitüsü adını aldı. 1950’lerde çalışan sayısı 6 bine ulaştı. 1960’lar-1980’lerde ana faaliyet alanları şunlardı: plazma fiziği, kontrollü termonükleer füzyon; termoelektrik dönüşümler; uygulamalı radyofizik, radyasyon tespiti, kütle spektrografisi. 1992’deki Gürcü-Abhaz ihtilafından sonra birçok çalışan enstitüden ayrıldı, Gürcü bilim adamları Tiflis’te aynı isimle bir enstitü kurdular. Büyük olasılıkla, ekipmanın bir kısmı eksik. Not: Bina sahipsiz gibi görünüyor, ancak Enstitü’nün yanı sıra Abhazya Bilimler Akademisi Hidrofizik Enstitüsü, Devlet Araştırma ve Üretim Teşkilatı “Kasatka” (torpidoların “dövüldüğü”), “Radyo Mühendisliği” işletmesi- Elektronik-Otomatikler” Devlette Birleştif Bilimsel ve üretim derneği “Sohum Fizik ve Teknoloji Enstitüsü”.
