Ritsa Gölü nasıl oluştu?
Yaşlılar, büyük büyükbabalarından duydukları bir efsaneye göre, şimdi Ritsa Gölü’nün bulunduğu yerde bir vadi vardı. Apşıtsba boyundan kibirli ve cimri insanlar burada yaşıyordu. Çok çocuklu bir dul kadın dışında hepsi zengindi. Zavallı kadın, çocukları doyurmak için gece gündüz çalışıyordu, yine de onlara yeterince yiyecek veremiyordu. Onlardan sadece şunu duyuyordu: “Anne, yemek ver !”
Dul kadın her gün sabahın erken saatlerinden gece geç saatlere kadar komşuları için çalışırdı. Zengin darı ve buğday hasadı aldılar ve tahılı harmanlayacak zamanları yoktu. Komşular bir dul tuttu ve ona alakhvara’ya girmeyen tahılları vererek ödeme yapıyorlardı. (Alahuara, darı harmanlamak için oyulmuş bir taş levhadır.)
Ve aldığı bu tür tahıllardan sadece 2 ve ya 3 küçük ekmek pişirebiliyordu. Ancak dul kadın, yaptığı işin karşılığında aldığı ücret ne kadar az olursa olsun asla şikayet etmezdi, çünkü kötü akrabaların şikayetleriyle bir şey elde edemeyeceğini bilirdi.
Bir gün talihsiz kadın çok çaresiz bir durumubioe karşı karşıya kaldı .Evde hiç tahıl kalmadı ve çocuklar açlıktan ağlamaya başladılar :
– Anne, yemek!
“Anne biz acıktık!”
Zavallı kadın, ağzına hiç birşey almadı kalan bir iki lokmayı çocuklara verdi. Çaresizlik içinde şöyle düşündü: “Aç çocukların şikayetlerini duymaktansa ölmek benim için daha iyidir. Gidip tekrar komşulardan en azından bir avuç tahıl istemeye çalışacağım.”
Dul kadın birkaç kapıya gitti tahıl istemek için ama komşuları onu reddetti. Eve eli boş geldi ve çocuklar ağlıyordu: yemek istiyorlardı. Çaresiz kadın kazana küçük çakıl taşları döktü ve ateşe verdi.
– Canlarım ,şimdi size yemek yapacağım, pişerken biraz sabredin.
Çocuklar, üzerine bir kazan dolusu çakıl asılan ocağın çevresine oturmuş, akşam yemeğini bekliyorlardı.Anneleri başlarını okşayıp birazdan yemek olacağına söylüyordu. Gün geçti akşam oldu ama yemek pişmiyordu ve çocuklar açlıktan ağlamaya başladılar. Çocuklar ağlıyor, uyku onları yenene kadar . Çocuklar aç uyuduktan sonra kadın ocağın başında çaresizce ağlamaya başladı.Tam o sırada kapıya birinin çaldığını duydu .Kadın :”Kimsin ?”,
diye sorunca yaşlı adamın sesi duydu .
-Çok uzaktan geliyorum çok kapı çaldım yorgun ve aç olduğum için ama kimse beni kabul etmedi,dedi.
Kadın kapıyı açarak :
-Hoş geldiniz ,dedi.
Yaşlı adam içeri girdi ve şöyle dedi :
Ben çok açım,bunu saklayamam. Bana bir şeyler yediremez misin?
“Ah, tabiki ikram ederim ” dedi kendisi de kazana baktı.. Misafirine yedirecek bir şey olmadığı için utanıyor ve üzülüyor.
— Kazanda çakıl taşları olduğunu görüyorum. Başka ikram edeceğın birşeyin yoksa nasıl doyuracaksın beni ?, diye sordu.
“Hayır, başka ikram edecek bir şeyim yok” diye yanıtladı üzülerek dul kadın, “Ama bekleyeceğim, belki Tanrı bana bir şey gönderir, böylece misafirperverlik yasasını yerine getirebilir ve sizi doyurabilirim.”
Bir süre sonra kazanın içindeki çakıl taşları un oldu ve dul kadın yemek pişirdi. Misafire yemek yedirdi, sonra çocukları uyandırdı, onlara yemek yedirdi ve yatırdı, geri kalanı da kendisi yedi ve dinlenmeye gitti.
Sabah erkenden kalktığında misafir gitmişti. Eşiğe çıktı ve dul kadının evine her taraftan su geldiğini gördü. Etraftaki her şey çoktan sular altında kalmıştı ve sadece evi, bir ada gibi, geniş bir su kütlesinin ortasında duruyordu. Evinden kıyıya giden dar patika yolu vardı. Dul kadın çocukları uyandırdı ve onlara şöyle dedi:
Büyük bir afet geldi: su tüm köyü sular altında bıraktı. Sadece evimiz hayatta kaldı ve ondan karaya çıkabileceğiniz bir yol var. Tanrı bizim ölmemizi istemiyor. Çabuk gelin !,dedi.
En küçük çocukları kucağına aldı ve diğerlerine eteğini tutmalarını emretti ve yol boyunca gittiler. Giderken de su arkalarından geliyordu. Ve dul kadın, çocuklarla birlikte yüksek kıyıya çıkar çıkmaz, vadinin tüm genişliği tamamen sular tarafından yutuldu.
Ritsa Gölü böyle oluştu. Yaşlılar ayrıca, Apşıtsba sülaleden kim gölün yanında görünürse görünsün, bilinmeyen bir gücün onu içinde boğulması için çektiğini söylüyor. Apşıtsba sülaleden sadece fakir dul kadının oğulları hayatta kaldılar .
